Mua hay thuê máy lu là bài toán mà nhiều nhà thầu phải cân nhắc khi bắt đầu một dự án nền đường, san lấp hoặc hạ tầng. Thuê máy giúp giảm vốn đầu tư ban đầu, trong khi mua máy giúp doanh nghiệp chủ động thiết bị và có tài sản để tiếp tục khai thác ở các công trình sau.
Không thể kết luận rằng mua máy lu luôn tốt hơn thuê máy lu, hoặc ngược lại.
Muốn xác định nên mua hay thuê máy lu, cần đặt các yếu tố lên cùng một bài toán:
- thời gian sử dụng máy mỗi năm;
- số năm dự kiến khai thác;
- giá thuê;
- giá mua máy;
- chi phí bảo dưỡng và sửa chữa;
- chi phí vốn;
- tỷ lệ máy nhàn rỗi;
- giá trị còn lại của thiết bị;
- kế hoạch công trình trong tương lai.
Trong bài viết này, chúng ta sử dụng một bài toán giả định:
- Giá thuê máy lu: 40 triệu đồng/tháng.
- Mức thuê chưa bao gồm lái máy.
- Giá mua máy giả định: 2,5 tỷ đồng.
- Máy mới có bảo hành hãng 12 tháng.
- Phụ tùng bảo dưỡng giai đoạn đầu có thể được hỗ trợ theo chính sách đã cung cấp.
Các con số trên được sử dụng để minh họa bài toán đầu tư, không phải báo giá cố định cho mọi loại máy lu.
Mua hay thuê máy lu: trước tiên hãy tính tiền thuê một năm
Nếu mức thuê máy lu là 40 triệu đồng/tháng, chi phí thuê thuần sẽ tăng khá nhanh khi thời gian thi công kéo dài.
| Thời gian thuê | Tiền thuê cộng dồn |
|---|---|
| 3 tháng | 120 triệu đồng |
| 6 tháng | 240 triệu đồng |
| 12 tháng | 480 triệu đồng |
| 24 tháng | 960 triệu đồng |
| 36 tháng | 1,44 tỷ đồng |
| 48 tháng | 1,92 tỷ đồng |
| 60 tháng | 2,40 tỷ đồng |
Như vậy, nếu thuê liên tục trong một năm:
40 triệu × 12 tháng = 480 triệu đồng.
Sau 5 năm thuê liên tục:
40 triệu × 60 tháng = 2,4 tỷ đồng.
Con số này đã gần bằng mức giá mua giả định 2,5 tỷ đồng.
Nếu chỉ lấy:
2,5 tỷ ÷ 40 triệu = 62,5 tháng
thì sau khoảng 5,2 năm, tiền thuê cộng dồn tương đương giá mua ban đầu.
Tuy nhiên, đây không phải điểm hòa vốn thực tế của bài toán mua hay thuê máy lu.
Máy sở hữu còn phát sinh:
- bảo dưỡng;
- sửa chữa;
- chi phí vốn;
- khấu hao;
- lưu kho;
- quản lý thiết bị;
- thời gian máy không có việc.
Ngược lại, máy mua vẫn còn giá trị tài sản và khả năng bán lại, trong khi tiền thuê đã trả không tạo thành tài sản của doanh nghiệp.
Khi nào thuê máy lu hợp lý hơn mua?
Trong nhiều trường hợp, thuê máy lu vẫn là phương án hợp lý dù doanh nghiệp đủ khả năng mua máy.
Chỉ sử dụng máy trong 3–6 tháng
Nếu dự án chỉ kéo dài vài tháng và chưa chắc có công việc tiếp theo, việc đầu tư ngay 2,5 tỷ đồng cho một chiếc máy có thể khiến vốn bị giữ trong thiết bị.
Theo giả định:
- thuê 3 tháng: 120 triệu đồng;
- thuê 6 tháng: 240 triệu đồng.
So với số vốn 2,5 tỷ đồng để mua máy mới, khoản chi này thấp hơn đáng kể.
Vì vậy, với dự án ngắn hạn, câu hỏi mua hay thuê máy lu thường nghiêng nhiều hơn về khả năng sử dụng máy sau khi dự án kết thúc.
Chưa có nguồn việc ổn định
Máy lu chỉ tạo ra giá trị khi thực sự hoạt động.
Nếu doanh nghiệp mua máy để phục vụ một công trình rồi để thiết bị nằm bãi 5–6 tháng, chi phí sở hữu vẫn tồn tại nhưng máy không tạo doanh thu.
Do đó, tỷ lệ khai thác thiết bị là một trong những biến số quan trọng nhất khi quyết định nên mua hay thuê máy lu.
Mỗi công trình cần một loại máy khác nhau
Một dự án có thể phù hợp lu rung khoảng 11 tấn.
Dự án khác lại cần lu rung khoảng 12 tấn.
Một công trình khác có thể cần thiết bị nặng hơn.
Nếu loại công việc thay đổi liên tục và doanh nghiệp chưa xác định được phân khúc máy sử dụng lâu dài, thuê giúp linh hoạt hơn trong việc thay đổi thiết bị.
Tham khảo thêm: Lu rung 12 tấn – Giá máy và cách chọn cho công trình
Khi nào mua máy lu bắt đầu có lợi hơn thuê?
Phương án mua máy lu đáng xem xét khi doanh nghiệp có khả năng sử dụng thiết bị thường xuyên và dài hạn.
Máy có việc liên tục giữa nhiều dự án
Giả sử doanh nghiệp có chuỗi công trình:
Công trình A → Công trình B → Công trình C
và máy có thể được điều chuyển liên tục.
Lúc này, tỷ lệ khai thác máy tăng lên và chi phí sở hữu được phân bổ trên nhiều giờ hoạt động hơn.
Một chiếc máy chạy 1.500–2.000 giờ mỗi năm có bài toán kinh tế rất khác với một chiếc máy chỉ chạy vài trăm giờ rồi nằm bãi.
Đây là lý do khi phân tích mua hay thuê máy lu, không nên chỉ nhìn vào số tiền thuê hàng tháng.
Doanh nghiệp cần chủ động tiến độ
Máy sở hữu cho phép doanh nghiệp chủ động hơn về:
- lịch đưa máy vào công trường;
- điều chuyển máy;
- làm thêm ca;
- bảo dưỡng;
- thời gian sửa chữa;
- kế hoạch thi công.
Trong một dây chuyền thi công nền:
máy xúc → thiết bị vận chuyển → san gạt → lu rung
nếu máy lu chưa có mặt đúng thời điểm, các thiết bị phía trước có thể phải chờ.
Chi phí do chậm tiến độ đôi khi lớn hơn chênh lệch giữa tiền mua và tiền thuê thiết bị.
Máy tiếp tục tạo doanh thu sau công trình
Khi mua thiết bị, giá mua ban đầu không mất hoàn toàn.
Sau dự án đầu tiên, máy có thể:
- tiếp tục phục vụ dự án khác;
- cho thuê khi nhàn rỗi;
- điều sang công trường khác;
- bán lại.
Đây là phần giá trị không xuất hiện nếu chỉ so sánh 2,5 tỷ tiền mua với 40 triệu tiền thuê mỗi tháng.
Muốn biết mua hay thuê máy lu phải tính tổng chi phí sở hữu
Cách chính xác hơn để so sánh là sử dụng tổng chi phí sở hữu thiết bị – Total Cost of Ownership (TCO).
Chi phí khi mua máy lu
Có thể hiểu theo công thức:
Tổng chi phí sở hữu =
Giá mua
- chi phí vốn
- nhiên liệu
- bảo dưỡng
- sửa chữa
- vận chuyển
- lưu kho và quản lý
- chi phí dừng máy
− giá trị còn lại khi thanh lý.
Chi phí khi thuê máy lu
Tổng chi phí thuê =
Tiền thuê
- vận chuyển
- nhiên liệu
- lái máy nếu chưa bao gồm
- các khoản sửa chữa hoặc bảo dưỡng thuộc trách nhiệm bên thuê
- chi phí phát sinh nếu thiếu máy hoặc chờ đổi máy.
Do đó, để xác định mua hay thuê máy lu kinh tế hơn, hai phương án phải được đặt trong:
- cùng thời gian sử dụng;
- cùng số giờ hoạt động;
- cùng loại công việc;
- cùng điều kiện thi công.
Thuê máy lu một năm 480 triệu: đã nên mua chưa?
Nếu sử dụng liên tục 12 tháng:
40 triệu × 12 = 480 triệu đồng.
Nhìn riêng một năm, 480 triệu đồng vẫn thấp hơn nhiều so với 2,5 tỷ đồng tiền mua máy.
Nhưng bài toán không nên dừng tại đó.
Nếu doanh nghiệp tiếp tục thuê:
- 1 năm: 480 triệu đồng;
- 2 năm: 960 triệu đồng;
- 3 năm: 1,44 tỷ đồng;
- 4 năm: 1,92 tỷ đồng;
- 5 năm: 2,40 tỷ đồng.
Với doanh nghiệp có nhu cầu sử dụng máy liên tục nhiều năm, tổng tiền thuê bắt đầu tiến gần giá mua ban đầu.
Trong khi đó, nếu mua máy, sau 5 năm doanh nghiệp vẫn còn một tài sản có giá trị.
Ngược lại, nếu máy sở hữu chỉ hoạt động 4–5 tháng mỗi năm, lợi thế của việc mua sẽ giảm đáng kể.
Đây chính là lý do câu hỏi mua hay thuê máy lu phải được trả lời theo tỷ lệ khai thác thiết bị, không chỉ theo giá máy.
Tỷ lệ sử dụng máy ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định đầu tư
Có thể hình dung bằng ba trường hợp.
Trường hợp 1: sử dụng 3 tháng/năm
Tiền thuê:
3 × 40 triệu = 120 triệu đồng/năm.
Nếu nhu cầu này duy trì trong vài năm nhưng không tăng, đầu tư 2,5 tỷ đồng có thể khiến máy nhàn rỗi phần lớn thời gian.
Trường hợp 2: sử dụng 6 tháng/năm
Tiền thuê:
6 × 40 triệu = 240 triệu đồng/năm.
Đây là vùng cần tính kỹ hơn về kế hoạch 3–5 năm, khả năng điều máy sang công trường khác và chi phí vốn.
Trường hợp 3: sử dụng gần 12 tháng/năm
Tiền thuê:
480 triệu đồng/năm.
Nếu máy có thể hoạt động gần như liên tục trong nhiều năm, phương án sở hữu bắt đầu có cơ sở kinh tế rõ hơn và cần lập bảng TCO cụ thể.
Nếu mua, nên chọn lu 11 tấn hay lu 12 tấn?
Khi đã quyết định mua máy, bước tiếp theo không phải chọn máy càng lớn càng tốt.
Cần chọn đúng phân khúc.
Với máy lu HAMM đang được quan tâm hiện nay:
- HAMM HC119: nhóm khoảng 11 tấn;
- HAMM HC129: nhóm khoảng 12 tấn.
HC119 có tải trọng tuyến tính đã xác nhận khoảng 30,9 kg/cm.
HC129 có tải trọng tuyến tính 32,5 kg/cm và lực rung 250 kN.
Lực rung thể hiện khả năng truyền năng lượng rung xuống lớp vật liệu, trong khi tải trọng tuyến tính liên quan đến tải trọng tĩnh phân bố trên chiều rộng trống lu.
Các thông số này cần được xem xét cùng:
- loại đất;
- chiều dày lớp vật liệu;
- yêu cầu độ chặt;
- số lượt lu;
- điều kiện nền;
- quy mô công trình.
Không nên mua HC129 chỉ vì máy lớn hơn nếu HC119 đã đáp ứng yêu cầu thi công.
Tham khảo: So sánh HAMM HC119 và HC129
Chi phí nhiên liệu cũng ảnh hưởng đến quyết định mua máy
Một chiếc máy sử dụng trong vài tháng và một chiếc máy được khai thác hàng nghìn giờ có cách tính kinh tế hoàn toàn khác nhau.
Khi sở hữu máy lâu dài, nhiên liệu trở thành một phần đáng kể của tổng chi phí.
Vì vậy, ngoài giá mua, nhà thầu cần quan tâm:
- động cơ;
- chế độ vận hành;
- tải động cơ;
- thời gian chạy không tải;
- chế độ ECO;
- thói quen vận hành của lái máy;
- tình trạng bảo dưỡng.
Với các dòng HC của HAMM, công nghệ quản lý động cơ và ECO Mode được phát triển nhằm điều chỉnh vận hành theo nhu cầu tải.
Tuy nhiên không nên lấy một tỷ lệ tiết kiệm lý thuyết để áp trực tiếp vào mọi công trường.
Tiêu hao thực tế còn phụ thuộc điều kiện nền, chế độ rung, tốc độ di chuyển và cách vận hành.
Mua máy mới hay mua lu HAMM cũ?
Khi phân tích mua hay thuê máy lu, còn một phương án trung gian: mua máy đã qua sử dụng.
Các model HAMM thường được quan tâm gồm:
- HAMM 3411;
- HAMM 3412.
Máy cũ có lợi thế là vốn đầu tư ban đầu thấp hơn máy mới.
Nhưng trước khi mua cần kiểm tra:
- động cơ;
- hệ thống thủy lực;
- cơ cấu rung;
- trống thép;
- hệ thống lốp;
- khớp nối;
- hệ thống điện;
- tình trạng rò rỉ;
- lịch sử sửa chữa;
- số giờ làm việc thực tế nếu xác minh được.
Giá mua thấp nhưng máy liên tục dừng để sửa chữa có thể khiến tổng chi phí thực tế cao hơn dự kiến.
Tham khảo: Lu HAMM cũ – Giá và kinh nghiệm chọn mua 3411, 3412
Mua hay thuê máy lu: có thể quyết định nhanh theo 3 tình huống
Chỉ cần máy vài tháng
Ưu tiên tính phương án thuê.
Đặc biệt khi chưa có công trình tiếp theo hoặc loại máy cần dùng ở các dự án thường xuyên thay đổi.
Sử dụng 6–9 tháng mỗi năm
Đây là vùng cần tính cụ thể.
Không nên quyết định chỉ dựa vào giá thuê.
Cần đưa thêm:
- số năm khai thác;
- chi phí vốn;
- khả năng điều chuyển máy;
- chi phí bảo dưỡng;
- giá trị máy sau vài năm.
Sử dụng gần như quanh năm
Nếu doanh nghiệp thường xuyên có các dự án nền đường, san lấp hoặc hạ tầng và máy có khả năng chạy liên tục, mua máy lu là phương án cần được phân tích nghiêm túc bằng tổng chi phí sở hữu.
6 câu hỏi trước khi quyết định mua hay thuê máy lu
Trước khi ký hợp đồng thuê hoặc đặt mua máy, nên trả lời:
- Một năm thực tế cần máy bao nhiêu tháng?
- Sau công trình hiện tại còn dự án nào cần máy lu?
- Phân khúc 11 tấn hay 12 tấn phù hợp hơn?
- Vốn mua máy có ảnh hưởng dòng tiền dự án không?
- Doanh nghiệp có đội vận hành và bảo dưỡng thiết bị hay chưa?
- Dự kiến sử dụng máy trong bao nhiêu năm?
Nếu chưa trả lời được sáu câu hỏi này, việc chỉ so sánh giá thuê 40 triệu với giá mua 2,5 tỷ vẫn chưa đủ.
FAQ về mua hay thuê máy lu
Mua hay thuê máy lu sẽ tiết kiệm hơn?
Không có một đáp án chung. Nếu chỉ sử dụng vài tháng hoặc nguồn việc chưa ổn định, thuê thường giúp giảm vốn đầu tư. Nếu máy được khai thác thường xuyên trong nhiều năm, nên tính phương án mua bằng tổng chi phí sở hữu.
Thuê máy lu 40 triệu/tháng thì một năm mất bao nhiêu?
Theo giả định trong bài:
40 triệu × 12 tháng = 480 triệu đồng/năm.
Con số này chưa tính nhiên liệu, lái máy, vận chuyển và các khoản phát sinh theo hợp đồng.
Thuê bao lâu thì tiền thuê bằng giá mua 2,5 tỷ?
Nếu chỉ lấy:
2,5 tỷ ÷ 40 triệu/tháng = 62,5 tháng, tương đương khoảng 5,2 năm.
Đây chỉ là phép so sánh tiền thuê và giá mua, chưa phải điểm hòa vốn thực tế.
Dùng máy một năm có nên mua máy lu không?
Còn phụ thuộc máy có tiếp tục được sử dụng sau năm đầu hay không. Nếu sau dự án máy nằm bãi, thuê có thể phù hợp hơn. Nếu doanh nghiệp có chuỗi công trình liên tục, mua đáng để tính toán.
Nên mua lu HAMM HC119 hay HC129?
HC119 thuộc phân khúc khoảng 11 tấn, trong khi HC129 thuộc nhóm khoảng 12 tấn. Cần lựa chọn dựa trên loại vật liệu, chiều dày lớp, yêu cầu độ chặt và năng suất thi công chứ không chỉ dựa vào trọng lượng máy.
Có nên mua máy lu cũ thay vì thuê?
Có thể, nhưng phải tính thêm rủi ro sửa chữa và thời gian dừng máy. Máy cũ giá thấp chưa chắc có tổng chi phí thấp nếu hệ thống rung, thủy lực hoặc động cơ đã xuống cấp.
Tư vấn mua hay thuê máy lu HAMM
Nếu doanh nghiệp đang cân nhắc mua hay thuê máy lu, đừng chỉ lấy giá thuê một tháng so với giá mua máy.
Có thể tính đồng thời:
- số tháng sử dụng mỗi năm;
- số năm khai thác;
- phân khúc 11 hoặc 12 tấn;
- chi phí sở hữu;
- chi phí thuê;
- khả năng điều chuyển thiết bị;
- giá trị còn lại của máy;
- HC119 hay HC129 phù hợp hơn.
Hotline: 0979.234.369
Website: https://hammvietnam.vn/
Liên hệ để nhận báo giá HAMM hiện tại và tư vấn phương án đầu tư theo khối lượng công việc, loại nền và kế hoạch sử dụng máy thực tế.
